E-4Eso. biologia Eta Geologia-Re 24

GENETIKA ETA EBOLUZIOA
1 Zientzia
1. Zientzia
2. Lana zientzian
3. Komunikazio zientifikoa
4. Zertarako balio du zientziak?
Gure erronka: Zientzia gure inguruan: egin zure esperimentua!
Laburpena
Praktikatu
2 Zelula: egitura eta funtzioak
1. Izaki bizidunok zelulaz osatuta gaude
2. Nola ezarri zen zelulen teoria?
3. Zelula prokariotoak eta eukariotoak
4. Zelulen nutrizioa
5. Zelulen erlazioa eta ugalketa
6. Zelula eukariotoen jatorria
Gure erronka: Kalkulatu zenbat zelula dauden zure gorputzean
Laburpena
Praktikatu
3 Zelula-zatiketa
1. Zelularen nukleoa
2. Kromosomak
3. Nola ordenatzen dira kromosomak?
4. Zer da genoma?
5. Zelula-zikloa
6. Zelula-zatiketa
7. Gametoen eratze-prozesua
8. Mitosiaren eta meiosiaren arteko desberdintasunak
Gure erronka: Eraiki zure kariograma Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
4 Herentziaren legeak
1. Mendelen esperimentuak
2. Genetikaren kontzeptu nagusiak
3. Mendelen esperimentuen gaur egungo interpretazioa
4. Herentzia oro genetika mendeldarraren araberakoa al da?
Gure erronka: Egiaztatu Mendelen bigarren legea
Laburpena
Praktikatu
5 Giza genetika
1. Giza karaktereen herentzia
2. Sexuaren herentzia
3. Sexuaren eragina geneen agerpenean
4. Mutazio kromosomikoak
Gure erronka: Egin azterketa genetiko bat
Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
6 DNAren egitura eta haren erreplikazioa
1. Material hereditarioa
2. DNAren aurkikuntza
3. Azido nukleikoen egitura
4. DNAren erreplikazioa
Gure erronka: Aztertu DNA molekula bat
Laburpena
Praktikatu
7 Adierazpen genikoa
1. DNAtik proteinetara
2. Informazio genetikoaren adierazpena
3. Informazio genetikoaren aldaketak
4. DNAren aldaketa guztiek eragiten al dute
nukleotidoen sekuentzian?
Gure erronka: Aurkitu mutantea
Laburpena
Praktikatu
8 DNAren teknologia
1. Bioteknologia
2. Ingeniaritza genetikoaren erabilerak
3. Bioteknologiaren erabilerak
Gure erronka: Izan genetikari egun batez
Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
9 Izaki bizidunen eboluzioa
1. Eboluzioa
2. Lehen teoria eboluzionistak
3. Eboluzioaren ebidentziak
4. Neodarwinismoa edo eboluzioaren teoria sintetikoa
5. Eboluzioaren abiadura
6. Hautespen naturala eta jito genetikoa
7. Ahaidetasun ebolutiboak
Gure erronka: Ikertu zer eragin duen kutsadurak beste
izaki bizidun batzuen egokitzapenean
Laburpena
Praktikatu
10 Espezieak. Giza espeziearen eboluzioa
1. Nola sortzen dira espezieak?
2. Espezie berriak sortzea
3. Giza espeziearen jatorria
4. Giza espeziearen ezaugarriak
Gure erronka: Izan paleontologo
Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
Ikerketa-proiektua
LURRA UNIBERTSOAN
11 Unibertsoaren jatorria eta egitura
1. Zer ikusten dugu zerura begiratzean?
2. Distantzien neurketa zeruan
3. Izarretako materiaren konposizioa
4. Izarren jatorria eta #bizitza#
5. Unibertsoaren egitura
6. Unibertsoaren sorrera
7. Materia eta energia ilunak
Gure erronka: Eraiki zulo beltzaren eredu bat
Laburpena
Praktikatu
12 Eguzki-sistema, Lurra eta Ilargia
1. Eguzkiaren eta planeten sorrera
2. Eguzki-sistema osatzen duten gorputzak
3. Ilargiaren eta Lurraren arteko erlazioa
Gure erronka: Sortu eguzki-sistemaren eredu bat, eskalan
Laburpena
Praktikatu
13 Biziaren sorrera. Astrobiologia
1. Materia biziaren konposizio kimikoa
2. Biziaren sorrerari buruzko hipotesiak
3. Biziaren lehen urratsak Lurrean
4. Egongo al da bizia Lurretik kanpo?
5. Bizia izarraren bizigarritasun-zonatik kanpo
Gure erronka: Kolonizatu Marte!
Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
Ikerketa-proiektua
LURRAREN DINAMIKA
14 Lurraren barnealdea
1. Lurraren barnealdeko laginak planetaren lurrazalean
2. Lurraren barnealdea: egitura eta konposizioa
3. Lurraren barne-energia
4. Lurraren eremu magnetikoaren funtzionamendua
Gure erronka: Eraiki lur planeta txiki-txiki bat
Laburpena
Praktikatu
15 Plaken tektonika
1. Kontinenteen higiduraren frogak
2. Kontinenteak higitu egiten dira
3. Ozeanoaren hondoaren hedapena
4. Ozeanoaren hondoaren desagerpena
5. Plaken tektonika
6. Sumendiak
7. Lurrikaren jatorria
8. Jarduera sismikoaren eta bolkanikoaren arriskuak
Gure erronka: Aztertu lurrikarak eta sumendi-erupzioak
Laburpena
Praktikatu
16 Erliebea eta paisaia
1. Erliebea aldatzen duten prozesuak
2. Uraren eragina erliebean
3. Erliebearen modelatzea
4. Haizearen modelatzea
5. Zer estaltzen du erliebeak?
6. Gizakiaren ekintzak landare-paisaian eragiten du
7. Zer klima- eta hidrologia-arrisku daude?
8. Grabitazio-arriskuak
9. Eragindako arriskuak
Gure erronka: Egin uholde-arriskuen mapa bat
Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
17 Denbora geologikoaren aurkikuntza
1. Iraganeko fenomeno geologikoak
2. Arrokak denboran ordenatzea
3. Prozesu geologikoak ordenatzea
4. Arroken eta fosilen datazioa
Gure erronka: Non aurkitu ditzakegu fosilak?
Laburpena
Praktikatu
18 Lurraren eta biziaren historia
1. Lurraren historia 24 ordutan
2. Lurraren ezaugarriak Kanbriarraurrean
3. Lurra Fanerozoikoan
4. Mesozoikoa
5. Zenozoikoa: ugaztunen era
6. Etorkizuneko atlas geografikoa
Gure erronka: Sortu Lurraren historiaren animazio bat
Laburpena
Praktikatu
19 Mapa geologikoa
1. Zer da mapa geologiko bat?
2. Mapa geologiko bat egitea
3. Ebakidura geologiko bat egitea
4. Arroken deformazioak
5. Zer informazio ematen dute arroken arteko ukipenek?
6. Historia geologikoaren eraikuntza
Gure erronka: Berreraiki ingurune bateko historia geologikoa
Laburpena
Praktikatu
# Egia ala gezurra?
# Zientziaren garrantzia
Ikerketa-proiektua