E-2Eso. naturaren Zientziak-Re 24

LURRAREN ESFERAK
1 Nola ikertzen du zientziak?.
1. Zientziari buruz mintzatzen
2. Ikerketa zientzian
3. Laborategian
4. Zientzialari esanguratsuak
Gure erronka: Nola funtzionatzen du paperezko
iragazki batek?
Laburpena Praktikatu
2 Atmosferaren funtzioak. Eguraldia
1. Eguraldia zehazten duten faktoreak
2. Presio atmosferikoa eta haizearen jatorria
3. Zergatik aldatzen da eguraldia?
4. Eguraldi-iragarpenaren erabilgarritasuna
Gure erronka: Ezagutu zure erkidegoko klima!
Laburpena Praktikatu
3 Atmosferaren osaera eta egitura
1. Airearen gasen aurkikuntza
2. Airearen osaera
3. Atmosferaren egitura
4. Atmosferaren funtzioak
Gure erronka: Eguzkitako kremek nola babesten
gaituzten ikertzera!
Laburpena Praktikatu
4 Atmosferaren kutsadura eta klima-aldaketa
1. Zer da atmosferaren kutsadura?
2. Errekuntzek eragindako kutsadura
3. Atmosfera kutsatzearen ondorioak
4. Klima-aldaketa, arazo handia
Gure erronka: Hiri hobe baten alde!
Laburpena Praktikatu
# Egia ala gezurra? Komunikabideetan
# Zientziaren garrantzia: Valentina Abinanti
5 Lurreko ura
1. Non dago ura?
2. Uraren garrantzia
3. Uraren zirkulazioa planetan zehar
Gure erronka: Nola eragotzi depresio askatuak
eragindako hondamendia
Laburpena Praktikatu
6 Uraren erabilerak
1. Ba al dago urik denontzat?
2. Uraren erabilerak ingurumenean duen eragina
3. Edateko ur bihurtzearen eta araztearen arteko aldeak
4. Uraren kutsadura eta osasuna
Gure erronka: Mugak eta uraren gatazka ikertzera!
Laburpena Praktikatu
# Egia ala gezurra? Literaturan
# Zientziaren garrantzia: Ur-bilatzaileak
Ikerketa-proiektua!
INGURUMENA
7 Ekosistemen ezaugarriak
1. Zer da ekosistema bat?
2. Izaki bizidunen elkarreraginak biozenosian
3. Karbonoaren ibilbidea biosferan
4. Izaki bizidunen arteko erlazioak
5. Lurzorua ekosistema bat da
6. Lurreko geruzen arteko elkarreraginak
Gure erronka: Ekosfera bat eraikiko duzu
Laburpena Praktikatu
8 Ekosistemen aniztasuna
1. Ekosistemak eta biomak
2. Lurreko bioma handiak
3. Itsasoko bioma handiak
4. Ur gezako biomak
5. Iberiar penintsulako eta Balearretako lurreko ekosistemak
6. Kanarietako ekosistemak
Gure erronka: Igo sarera zure ekosistema
Laburpena Praktikatu
9 Giza jardueraren eragina ekosistemetan
1. Giza jarduerak ingurunea aldatzen du
2. Giza jardueraren inpaktua atmosferan
3. Giza jardueraren inpaktua hidrosferan
4. Giza jardueraren inpaktua lurzoruan
5. Giza jardueraren inpaktua izaki bizidunetan
6. Oreka eta garapen jasangarria
7. "Osasun bakar bat" kontzeptua
Gure erronka: Murriztu zure aztarna ekologikoa!
Laburpena Praktikatu
# Egia ala gezurra? Benetakoak al dira animalia hauek?
# Zientziaren garrantzia: Gisela Detrell
Ikerketa-proiektua!
INTERAKZIOA
10 Zientziaren lengoaia
1. Iritzirako kalkuluak eta hurbilketak
2. Neurriak eta haien unitateak
3. Unitateen multiploak eta azpimultiploak
4. Neurketa zuzenak eta zeharkako neurketak
5. Ikerketa baten emaitza aurkeztea
Gure erronka: Aurkitu zein den harri baten bolumena!
Laburpena Praktikatu
# Ezagutu# Hipatia... eta zientzia Alexandrian
# Zientziaren garrantzia: Lanbidez
11 Higidurar
1. Higidura eta posizioa
2. Higiduraren erlatibotasuna
3. Ibilbidea eta desplazamendua
4. Denbora neurtzea
5. Bektoreak
6. Abiadura
7. Azelerazioa
8. Higiduraren adierazpena
Gure erronka: Higiduraren simulazioa
Laburpena Praktikatu
12 Higiduraren azterketa
1. Higidura-motak
2. Higidura zuzen uniformea (HZU)
3. Higidura zuzen uniformeki azeleratua (HZUA)
4. Higidura zirkular uniformea (HZRU)
Gure erronka: Neurtu haizearen abiadura
Laburpena Praktikatu
# Ezagutu# Allyson Felix, atletismoaren mitoa
# Zientziaren garrantzia: Higidura izaki bizidunetan
13 Indarrak eta haien efektuak
1. Indarren efektuak
2. Robert Hooke eta indar elastikoa
3. Indarrak neurtzea
4. Indarra magnitude bektoriala da
5. Indarren sistemak
6. Akzio- eta erreakzio-printzipioa. Newtonen 3. legea
7. Dinamikaren funtsezko printzipioa. Newtonen 2. legea
8. Inertzia-printzipioa. Newtonen 1. legea
Gure erronka: Asmatu ekosuziri bat!
Laburpena Praktikatu
14 Grabitate-indarra
1. Lurraren erakarpen-indarra
2. Grabitate-indarra
3. Grabitate-indarraren efektuak
4. Masa eta pisua
5. Unibertsoa
6. Isaac Newton eta grabitatea
Gure erronka: Ikertu zulo beltzak!
Laburpena Praktikatu
15 Naturako indarrak
1. Naturako oinarrizko indarrak
2. Indar elektrikoaren eta indar magnetikoaren
arteko erlazioa
3. Tentsioa eta indar elastikoa
4. Indar normala
5. Marruskadura-indarra
6. Indarrak, kirolean
Gure erronka: Egin motor sinple bat!
Laburpena Praktikatu
16 Indarrak eta makinak
1. Makina sinpleak
2. Palanka
3. Plano inklinatua
4. Poleak eta engranajeak
5. Makina konposatuen ezaugarriak
Gure erronka: Eraiki jasogailu hidrauliko bat!
Laburpena Praktikatu
# Ezagutu# Arkimedes... eta makinak
# Zientziaren garrantzia: John W. Hetrick
Ebatzi problema!
ENERGIA
17 Energia
1. Energia
2. Energiaren eraldaketak
3. Energiaren kontserbazioa
4. Energia-iturri motak
5. Energia erabiltzearen alde onak eta eragozpenak
Gure erronka: Matatu energia eolikoa
Laburpena Praktikatu
# Ezagutu# Nikola Tesla... eta energia elektrikoa
# Zientziaren garrantzia: Mária Telkes
18 Energia termikoa
1. Tenperatura
2. Beroaren eta tenperaturaren arteko aldea
3. Energia termikoaren transferentzia
4. Energia termikoaren kontsumoa etxeetan
Gure erronka: Diseinatu etxe efiziente bat
Laburpena Praktikatu
19 Beroaren ondorioak
1. Beroaren eraginak
2. Beroaren eraginak: tenperaturaren igoera
3. Beroaren eraginak: dilatazioa
4. Beroaren eraginak: egoera-aldaketak
5. Lene Vestergaard Hau... argi-izpia geldiarazi
zuen fisikaria
Gure erronka: Egoera-aldaketak, krispetak erabiliz
Laburpena Praktikatu
20 Beroaren eta lanaren arteko erlazioa
1. Energiaren transferentzia
2. Kanpo-errekuntzako makinak
3. Barne-errekuntzako makinak
4. Motor-motak
5. Makinen errendimendua
Gure erronka: Egin erreakzio-motor bat
Laburpena Praktikatu
# Ezagutu# Jeronimo Aiantz... eta lurrun-makina
# Zientziaren garrantzia: Yvonne Brill
21 Energia erabiltzearen arazoak. Klima-aldaketa
1. Munduko biztanleria eta industrializazioa
2. Erregai fosilak erabiltzeagatik sortutako arazoak
3. Berotegi-efektuaren eta klima-aldaketaren arteko
lotura
4. Klima-aldaketa gelditzea
Gure erronka: Euri azidoaren ondorioak
Laburpena Praktikatu
# Ezagutu# Charles Fritts... eta panel fotovoltaikoa
# Zientziaren garrantzia: Joanne Chory
Ebatzi problema!